«Ғарыштық техника және технологиялар институты» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі (бұдан әрі – Институт) 2009 жылдың желтоқсан айында «Ұлттық ғарыштық зерттеулер мен технологиялар орталығы» акционерлік қоғамының еншілес ұйымы ретінде құрылды.
2023 жылдың наурыз айында Институт Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің Аэроғарыш комитетінің қарамағына берілді (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 31 қазандағы № 857 қаулысы).
2026 жылдың қазан айында Институт Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің қарамағына берілді (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2026 жылғы 27 шілдедегі № 659 қаулысы).
Институт ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды белсенді жүргізді. Аталған жұмыстар ғарыш техникасының әртүрлі үлгілерімен қатар, Қазақстан Республикасы экономикасының түрлі салаларындағы түпкі пайдаланушыларға арналған аппараттық-бағдарламалық кешендерді жасап шығаруға бағытталды.
Осы зерттеулердің арқасында Институттың қолданбалы жобалардың басым бөлігі ел салаларында кеңінен қолданылуда. Институт авариялар мен апаттар кезінде шұғыл шақырудың мемлекеттік автоматтандырылған ақпараттық жүйесін («ААШШ» МААЖ) әзірледі. Институт ұсынған тағы бір инновациялық жобасы — Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына (ТМД) қатысушы мемлекеттердің аумағы арқылы өтетін халықаралық көлік дәліздерін басқаруға арналған, заманауи ақпараттық-коммуникациялық технологияларға негізделген аппараттық-бағдарламалық кешен («Транзит» АЖ).
Ұлттық операторлар қызметін реттейтін заңнама негізінде Қазақстан Республикасының Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі (БҚДА) Институтты мемлекеттік монополия және арнайы құқық субъектілерінің мемлекеттік тізіліміне енгізді.
Арнайы құқық Институтқа келесі бағыттар бойынша операторлық қызметті атқаруға айрықша құқық береді:
1) Шұғыл шақыру жүйесін пайдалану («ААШШ» жобасы). Институт көлік құралдарынан келіп түсетін шақыруларды қабылдап-өңдеуді, оларға арналған абоненттік сәйкестендіру карталарын шығаруды және жүйеде тіркеуді қамтамасыз етеді.
Анықтама ретінде. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 28 сәуірдегі № 513 бұйрығына 2017 жылғы 15 ақпандағы № 101 бұйрықпен енгізілген өзгеріске сәйкес Институт авариялар мен апаттар кезіндегі шұғыл шақыру жүйесінің операторы болып айқындалды. Институт жүйені Кеден одағының «Доңғалақты көлік құралдарының қауіпсіздігі туралы» 018/2011 техникалық регламенті және «Жол жүрісі туралы» Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 17 сәуірдегі № 194‑V Заңы шеңберінде пайдаланады.
2) Халықаралық автокөлік тасымалдарын қадағалау («Транзит» жобасы). Бұл бағытта Институт бекітілген халықаралық шарттар мен Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес навигациялық пломбаларды пайдалана отырып, жүк тасымалдарын қадағалауды қамтамасыз етеді. Институт тасымалдаушылар мен өзге де мүдделі тұлғаларға тиісті қызметтерді Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес шарт негізінде көрсетеді.
Анықтама ретінде. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 10 қыркүйектегі № 731 қаулысымен Институт тасымалдарды қадағалаудың ақпараттық жүйесінің ұлттық операторы болып айқындалды. Институт бұл қызметті «Қазақстан Республикасындағы көлік туралы» Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 21 қыркүйектегі № 156 Заңы және 2022 жылғы 19 сәуірдегі Еуразиялық экономикалық одақта тасымалдауды қадағалау үшін навигациялық пломбаларды қолдану туралы келісім шеңберінде жүзеге асырады. Одаққа мүше мемлекеттердің басшылары қол қойған бұл келісімді Қазақстан Республикасы 2023 жылғы 15 наурыздағы № 211‑VII Заңымен заңды күшіне енді.
Институт өзі жасақтаған жүйелерді тәжірибеге енгізіп қана қоймай, оларды тұрақты түрде дамытып келеді. Жүйелерді дамыту аясында Институт технологиялық тұрғыдан байланысты жұмыстарды жүзеге асырады. Атап айтқанда, навигациялық құрылғылар мен ғарыш техникасы, сымсыз байланыс және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар салаларында ғылыми зерттеулер мен эксперименттік әзірлемелер жүргізеді. Бұл жұмыстар қорғаныс пен ұлттық қауіпсіздік мүддесі үшін де жүргізіледі.
Анықтама ретінде. Институт технологиялық тұрғыдан байланысты қызмет түрлерін Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің 2024 жылғы 10 қаңтардағы № 11/НҚ бұйрығына сәйкес, «Ғарыш қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 6 қаңтардағы № 528‑IV Заңы шеңберінде жүзеге асырады.
